Ở Việt Nam, sỏi tiết niệu là bệnh lý phổ biến, đứng đầu trong các bệnh lý của hệ tiết niệu. Trong nhóm bệnh sỏi tiết niệu, sỏi thận chiếm tỷ lệ cao nhất khoảng 40%. 

Nhờ sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, trong những năm gần đây việc điều trị sỏi tiết niệu nói chung và sỏi thận nói riêng đã có những tiến bộ vượt bậc. Nhiều phương pháp ít xâm hại điều trị sỏi thận đã được áp dụng như tán sỏi ngoài cơ thể (ESWL-Extracorporeal shockwave lithotripsy), nội soi thận-niệu quản (URS-Ureterorenoscopy) và tán sỏi thận qua da (PCNL-Percutaneous nephrolithotripsy).

Phẫu thuật tán sỏi thận qua da được thực hiện lần đầu bởi Fernstrom và Johanson vào năm 1976 và từ đó đến nay đã có những bước phát triển để điều trị sỏi thận san hô lớn, sỏi thận phức tạp. PCNL tiêu chuẩn (Standart PCNL-đường hầm kích thước 24-30Fr) đã có nhiều cải tiến về phương tiện định vị sỏi và kích thước đường hầm qua da cũng như những phương tiện tán sỏi giúp cho phẫu thuật này ngày càng an toàn và hiệu quả hơn. PCNL đường hầm nhỏ (MiniPCNL-đường hầm kích thước 14-20Fr) được thực hiện từ năm 2008 đã ghi nhận giảm thiểu được các biến chứng của PCNL.

Tại Việt Nam, PCNL đường hầm nhỏ được thực hiện từ năm 2012 và cho đến nay nhiều bệnh viện tuyến tỉnh đã triển khai kỹ thuật này. Gần đây, việc tạo đường hầm nhỏ vào thận đã được ứng dụng thay cho đường hầm tiêu chuẩn vào thận.

Tại Quảng Ngãi, được sự cho phép của Sở y tế, phẫu thuật tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ (MiniPCNL) đã được các bác sĩ khoa Ngoại tổng hợp Bệnh viện đa khoa tỉnh tự triển khai thành công lần đầu tiên tại tỉnh Quảng Ngãi từ cuối năm 2022. Gần đây, bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai thường quy phẫu thuật nội soi đặc biệt này để điều trị sỏi thận. Về nguyên tắc, tất cả các loại sỏi thận đều có thể được điều trị bằng phương pháp này, nhất là sỏi thận kích thước lớn, sỏi san hô, sỏi thận đã thất bại với tán sỏi ngoài cơ thể,... Phẫu thuật mổ hở lấy sỏi thận truyền thống chỉ được áp dụng trong một số trường hợp.

Để thực hiện phẫu thuật này, nhờ vào các phương tiện định vị sỏi như siêu âm và/hoặc C-arm, các bác sĩ sẽ sử dụng một kim chọc dò để tạo một đường hầm từ da ở vị trí vùng thắt lưng vào thận bên có sỏi. Sau khi rạch da < 1cm, đường hầm vào thận được nong rộng dần bằng bộ dụng cụ nong chuyên dụng để đạt được kích thước mong muốn. Qua đường hầm này, bác sĩ đưa ống kính soi thận vào đài bể thận để quan sát, tìm sỏi và sử dụng các nguồn năng lượng như Laser, siêu âm, xung hơi,…để tán vỡ sỏi và lấy các mảnh sỏi vỡ ra ngoài. Kiểm tra sót sỏi bằng siêu âm và C-arm.

Tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ngãi, các bác sĩ sử dụng siêu âm là phương tiện chính để định vị sỏi, kích thước đường hầm nhỏ vào thận là 18Fr (khoảng 6mm) và tán sỏi bằng máy Holmium Laser công suất cao 90W. Đây là phương pháp phẫu thuật nội soi hiện đại điều trị sỏi thận ít xâm lấn, ít đau sau mổ, thời gian nằm viện ngắn, vết mổ nhỏ rất thẩm mỹ, hiệu quả và an toàn.

Phẫu thuật Tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ (MiniPCNL)

Việc ứng dụng thường quy phẫu thuật tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ (MiniPCNL) điều trị sỏi thận tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ngãi sẽ giúp người bệnh trong tỉnh được thụ hưởng các thành quả việc ứng dụng kỹ thuật mới, giúp cho người bệnh rút ngắn thời gian phục hồi sức khỏe và tái hòa nhập cuộc sống cộng đồng, đáp với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và hiệu quả của công tác khám và điều trị bệnh của nhân dân trong tỉnh./.