Theo số liệu thống kê từ Liên đoàn Tim mạch Thế giới và WHO (2025), gánh nặng bệnh lý tim mạch trên toàn cầu được thể hiện qua các chỉ số lâm sàng đáng báo động:

- Nguyên nhân tử vong hàng đầu: Bệnh lý tim mạch tiếp tục là nguyên nhân tử vong hàng đầu trên thế giới, cướp đi sinh mạng hơn 20 triệu người mỗi năm chiếm khoảng 33% tổng số ca do mọi nguyên nhân - nghĩa là cứ 3 người tử vong thì có 1 người mắc bệnh tim mạch.

- Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây biến cố tim mạch – thường hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng cho đến khi xảy ra nhồi máu cơ tim cấp hoặc đột quỵ - vì vậy y học gọi đây là “kẻ giết người thầm lặng”.

- Gánh nặng tử vong sớm: Cứ 1 trong 5 người tử vong sớm (trước 70 tuổi)  là do bệnh tim mạch. Sự gia tăng này liên quan trực tiếp đến xu hướng trẻ hóa của các yếu tố nguy cơ chuyển hóa như rối loạn lipid máu, đái tháo đường và lối sống tĩnh tại.

- Bệnh tim bẩm sinh ở trẻ sơ sinh: Khoảng 50% trẻ sơ sinh mắc Bệnh tim bẩm sinh (Congenital Heart Disease - CHD) không được phát hiện và chẩn đoán kịp thời ngay khi sinh, làm mất đi "thời gian vàng" để can thiệp y khoa và gia tăng tỷ lệ tử vong sơ sinh.

- Thách thức trong chính sách y tế công cộng: Mặc dù gánh nặng bệnh tật lớn, hiện có dưới 20 quốc gia trên thế giới xây dựng được kế hoạch hành động quốc gia độc lập để kiểm soát bệnh tim mạch.

Đừng chủ quan trước những dấu hiệu bất thường

Bệnh tim mạch có thể xuất hiện ở bất kỳ ai, không phụ thuộc hoàn toàn vào tuổi tác, giới tính hay lối sống. Vì vậy, việc nhận biết những dấu hiệu bất thường của cơ thể có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện và xử trí bệnh sớm.

Ở trẻ em và người trẻ, một số bệnh tim bẩm sinh có thể không được phát hiện ngay từ đầu. Việc tầm soát và chẩn đoán sớm giúp phát hiện bệnh trước khi xuất hiện những biến chứng nghiêm trọng, đồng thời tạo điều kiện để người bệnh được theo dõi và điều trị phù hợp.

Ở phụ nữ, các biểu hiện của thiếu máu cơ tim đôi khi không điển hình như nhiều người vẫn nghĩ. Thay vì đau ngực dữ dội, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng mệt mỏi kéo dài, khó thở, buồn nôn hoặc đau vùng thượng vị. Những triệu chứng này dễ bị nhầm với các vấn đề sức khỏe khác, khiến việc nhận biết bệnh ban đầu có thể bị chậm trễ.

Đặc biệt, không nên chờ đến khi xuất hiện các triệu chứng rõ ràng mới kiểm tra sức khỏe. Việc đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, mỡ máu và khám sức khỏe định kỳ giúp mỗi người biết được tình trạng sức khỏe tim mạch của mình và chủ động kiểm soát nguy cơ từ sớm.

Chủ động phòng ngừa để bảo vệ trái tim

Phần lớn các yếu tố nguy cơ tim mạch có thể điều chỉnh thông qua việc thay đổi lối sống và điều trị phù hợp. Vì vậy, phòng bệnh không phải là điều quá xa vời mà bắt đầu từ những thói quen hằng ngày.

Mỗi người nên duy trì huyết áp, đường huyết và mỡ máu ở mức phù hợp theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Đối với những người đã được chẩn đoán tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu, cần dùng thuốc đúng hướng dẫn và tái khám định kỳ, không tự ý ngừng thuốc ngay cả khi cảm thấy khỏe.

Bên cạnh đó, một chế độ ăn uống hợp lý có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch. Hạn chế muối, tăng cường rau xanh và lựa chọn thực phẩm phù hợp giúp kiểm soát huyết áp cũng như các yếu tố nguy cơ chuyển hóa. Mỗi người cũng nên duy trì hoạt động thể lực thường xuyên, với mục tiêu tối thiểu khoảng 150 phút vận động cường độ vừa phải mỗi tuần, chẳng hạn như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội nếu tình trạng sức khỏe cho phép.

Không hút thuốc lá và hạn chế sử dụng các chất kích thích cũng là những việc thiết thực để giảm nguy cơ đối với tim và mạch máu. Những thay đổi tưởng như nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày, nếu được duy trì lâu dài, có thể mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe tim mạch.

Bảo vệ trái tim cần sự đồng hành của cả cộng đồng

Kiểm soát bệnh tim mạch không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân. Bên cạnh việc chủ động chăm sóc sức khỏe, người dân cần được tiếp cận các dịch vụ khám, tầm soát, chẩn đoán và điều trị phù hợp. Hệ thống y tế đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng, tăng cường mạng lưới y tế cơ sở và tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận các phương pháp chăm sóc, điều trị cần thiết.

Ngày Tim mạch Thế giới 29/9 là lời nhắc để mỗi chúng ta không chờ đến khi trái tim lên tiếng mới bắt đầu quan tâm. Hãy dành thời gian kiểm tra sức khỏe, biết các yếu tố nguy cơ của bản thân, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị nếu đang mắc bệnh.

Chủ động tầm soát – Kiểm soát nguy cơ – Tối ưu hóa điều trị vì một trái tim khỏe mạnh.