0967701313 - 

(Đăng lúc: 14/12/2020 02:05:22 PM)
MỘT SỐ NGUYÊN TẮC DÙNG THUỐC Ở NGƯỜI CAO TUỔI

          Một thuốc bất kỳ khi được đưa vào cơ thể, trước tiên thuốc phải được hấp thu, sau đó là được phân bố trong cơ thể, rồi được chuyển hóa và cuối cùng là bị thải trừ. Quá trình này được gọi là dược động học. Theo luật số 39 năm 2009 của Quốc hội 12 quy định người cao tuổi là đủ từ 60 tuổi trở lên. Đối với người cao tuổi do quá trình lão hóa làm thay đổi hoạt động sinh lý của cơ thể như: tăng pH trong dạ dày, giảm bề mặt hấp thu ở ruột, giảm vận động dạ dày, giảm lượng máu tuần hoàn đến ruột dẫn đến việc hấp thu trở nên khó khăn và chậm hơn, làm cho thuốc lưu lại ở đường tiêu hóa lâu hơn dễ gây nên các biến chứng trên đường tiêu hoá, điều này làm thay đổi sự hấp thu của thuốc. Đối với quá trình phân bố thuốc, người cao tuổi có  khối lượng các mô giảm, dẫn đến khối lượng nước giảm nên thể tích phân bố của các thuốc tan nhiều trong nước giảm, mà khối lượng mỡ lại tăng lên. Do vậy các thuốc tan trong nước sẽ bị tăng nồng độ; còn các thuốc tan trong mỡ sẽ bị chậm, nguy cơ quá liều. Chức năng gan kém là nguyên nhân làm giảm chuyển hóa thuốc qua gan ở người cao tuổi, dẫn đến thải trừ chậm, gây lích lũy ngộ độc. Hầu hết các thuốc được thải trừ qua thận, đặc biệt quan trọng đối với những thuốc bài xuất trên 60% ở dạng nguyên vẹn qua thận và có độc tính cao như các kháng sinh nhóm aminoglycosid, cephalosporin, digoxin,… hơn nữa chức năng thận ở người cao tuổi giảm là nguyên nhân dễ dẫn đến tăng độc tính và tích lũy thuốc trong cơ thể bên cạnh đó những rối loạn do thận gây ra cũng ảnh hưởng đến tác dụng dược lý của một số thuốc. Ví dụ: Rối loạn thải trừ kali và calci làm tăng tác dụng không mong muốn khi sử dụng Digoxin hoặc làm tăng tình trạng ứ trệ kali máu khi sử dụng thuốc lợi tiểu giữ kali như spironolacton.

          Năm 2018, tỷ lệ người cao tuổi khám và điều trị tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ngãi chiếm khoản 45%. Tuy nhiên đây là đối tượng dùng thuốc với số lượng khá lớn. Vì vậy, để sử dụng thuốc, an toàn, hợp lý, hiệu quả, cần lưu ý một số nguyên tắc:

          - Trước tiên phải hỏi kỹ tiền sử, bệnh sử của người bệnh, đặc biệt hỏi kỹ về các thuốc đã và đang sử dụng, liều dùng, tiền sử dị ứng.

          - Đối với một số bệnh mãn tính như: tăng huyết áp, tiểu đường… cần nhắc nhở người lớn tuổi không được tự ý ngừng thuốc mặc dù thuốc có đáp ứng tốt, bệnh ổn định mà cần phải khám định kỳ để dùng thuốc theo chỉ định của bác sỹ.

          - Hạn chế tối đa việc dùng thuốc cho người cao tuổi, chọn phác đồ đơn giản, ít thuốc, tránh các thuốc có nguy cơ tương tác cao (cimetidin, erythromycin, các antacid..), nhất là các thuốc được cho là "thuốc bổ", hay thực phẩm chức năng. Nếu phải dùng thuốc thì chọn các loại thuốc ít độc với gan, thận và hiệu quả cao, luôn theo dõi sát  tình trạng bệnh để xử lý kịp thời.

          - Về dạng thuốc chọn dạng lỏng, dễ nuốt, tránh dùng dạng thuốc sủi bọt đối với người bị bệnh tăng huyết áp, suy tim (dạng thuốc sủi bọt luôn chứa natri sẽ làm tăng huyết áp).

            - Liều dùng phải thích hợp, luôn thấp hơn liều người trưởng thành, theo dõi chức năng gan, thận để hiệu chỉnh liều phù hợp.

          - Tránh dùng thuốc glucocorticoid đối với người bị tiểu đường (Vì glucocorticoid làm tăng đường huyết).

          - Khi dùng thuốc ở người cao tuổi, điều đặc biệt quan trọng là vấn đề tương tác thuốc.Do người cao tuổi có hệ miễn dịch kém, mắc nhiều bệnh kèm, phải uống nhiều thuốc cùng một lúc nên nguy cơ tương tác là rất cao.

          - Cần theo dõi sát một số triệu chứng ở người cao tuổi như: lú lẫn, trầm uất, táo bón, tiểu tiện không tự chủ, hạ huyết áp tư thế đứng, giảm điều hòa thân nhiệt, dễ té ngã. Nguyên nhân có thể do tuổi già, nhưng cũng có thể do thuốc gây ra.

          - Ghi hướng dẫn sử dụng thuốc rõ ràng, dễ đọc, cho người bệnh hiểu rõ tác dụng của mỗi thuốc trong đơn để người bệnh tự giác tuân thủ điều trị. Luôn nhắc nhở uống nhiều nước khi dùng thuốc và không được uống nhiều thuốc cùng một lúc, tránh bị nghẹn./.

Tài liệu tham khảo

Bộ Y tế, (2018), Dược thư quốc gia Việt Nam, NXB Y học, trang 41,42.

Dược sĩ Nguyễn Thị Thùy Dung

Tin xem nhiều

Video

Chỉ đường


Hình ảnh hoạt động

Fanpage Facebook

Thăm dò ý kiến

Ông (Bà) có hài lòng sau khi đăng ký khám bệnh không?
Có, tôi hài lòng.
Không được hướng dẫn cụ thể, rõ ràng
Thủ tục rườm rà, phức tạp
Không hài lòng về thái độ giao tiếp của nhân viên y tế.
Ý kiến khác