Gan là tạng thường bị tổn thương nhất chiếm tỷ lệ 15 - 20% trong chấn thương bụng kín. Đặc biệt gan chứa rất nhiều mạch máu. Nếu gan bị vỡ rất dễ bị mất máu nhanh. Trong trường hợp vỡ gan ở mức độ nặng cần phẫu thuật khẩn cấp mới kịp thời cứu sống bệnh nhân.
GIẢI PHẪU GAN
PHÂN ĐỘ VỠ GAN THEO MOORE
CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ VỠ GAN
Bảo tồn gan: Những trường hợp chấn thương gan độ I, II, III có huyết động ổn.
Can thiệp nút mạch DSA: Cho các trường hợp chảy máu hoạt động.
Phẫu thuật: Các trường hợp mất máu nặng, cấp tính hoặc điều trị bảo tồn thất bại. Phẫu thuật gồm khâu gan, cắt gan, chèn gạc cầm máu.
CA LÂM SÀNG
Bệnh nhân N. D. L, 44 tuổi vào khoa cấp cứu ngày 03 tháng 4 năm 2026 trong tình trạng vỡ gan đang chảy máu ổ bụng. Bác sĩ tại khoa cấp cứu làm các cận lâm sàng khẩn cấp như xét nghiệm máu, siêu âm, chụp CT scanner bụng, mời bác sĩ Ngoại Tiêu hóa hội chẩn quyết định mổ cấp cứu.
Chẩn đoán: Chấn thương ngực bụng, chảy máu ổ bụng vỡ gan/Gãy xương sườn 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 bên phải
Bác sĩ Chuyên khoa 2 Võ Văn Thịnh chia sẻ: “Quá trình phẫu thuật trong bụng bệnh nhân lượng máu mất khoảng 2800 ml vừa máu tươi lẫn máu đông, gan vỡ dập nát hạ phân thùy V, VI, VII. Bác sĩ cắt bỏ phần gan vỡ dập nát, khâu gan cầm máu. Gan vỡ diện rộng, sâu nhiều hạ phân thùy, mặc dù cầm máu kỹ nhưng gan vẫn còn rỉ máu liên tục, chúng tôi quyết định chèn gạc để cầm máu”.
Sau 48 giờ kiểm tra siêu âm bụng không thấy dịch máu, xét nghiệm kiểm tra máu trong giới hạn cho phép. Tiến hành mổ thì 2 lấy bỏ gạc chèn, kiểm tra gan không còn chảy máu, các tạng khác không tổn thương, rửa bụng, đặt dẫn lưu gầm gan.
Chèn gạc cầm máu là phương pháp tạm thời để chờ mổ lại cầm máu thực thụ trong những chấn thương gan nặng độ IV, V, bệnh nhân mất máu nhiều, tình trạng nặng. Sử dụng các cuộn gạc tròn hoặc các tấm gạc lớn chèn vào phía mặt ngoài gan chứ không chèn vào đường vỡ gan vì như vậy sẽ gây tổn thương sâu, rộng thêm dẫn tới tình trạng chảy máu nặng hơn. Chấn thương gan nặng vẫn là thách thức rất lớn giữa việc phải có chiến thuật hợp lý trong khoảng thời gian ngắn nhằm cứu được bệnh nhân đang chảy máu.
Hiện tại bệnh nhân ổn định, các chỉ số sinh tồn trở về bình thường, đã rút dẫn lưu ổ bụng. Bệnh nhân khoẻ đã xuất viện.
Vỡ gan trong chấn thương bụng kín là một tình trạng rất nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời. Gan là cơ quan lớn, giàu mạch máu nên khi bị tổn thương sẽ gây nhiều biến chứng nghiêm trọng. Vỡ gan gây chảy máu ổ bụng là cấp cứu ngoại khoa cực kỳ nguy kịch, đặc biệt do: Xuất huyết nội không kiểm soát, sốc mất máu nhanh, biến chứng nặng và tử vong cao
Bác sĩ khuyến cáo
- An toàn khi tham gia giao thông: Chấp hành nghiêm chỉnh luật giao thông đường bộ khi tham gia giao thông như: Luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, thắt dây an toàn khi đi ô tô, không lái xe khi uống rượu bia, giữ tốc độ an toàn, giữ khoảng cách với xe phía trước.
- Trong sinh hoạt lao động: Đi giày chống trượt, không mang vác quá sức, cẩn thận khi leo trèo, làm việc trên cao.
- Chơi thể thao: Khởi động kỹ trước khi tập, tránh va chạm mạnh trong các môn đối kháng, tuân thủ luật chơi.
- Trường hợp va chạm mạnh vùng bụng đau nhiều: Đến cơ sở y tế khám, kiểm tra sớm.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lê Lộc (2006), "Thái độ xử trí và kết quả điều trị chấn thương gan", Tạp chí Y học Việt Nam, Số đặc biệt, tr. 345 - 356.
2. Nguyễn Tiến Quyết (2007) Chấn thương gan - Các yếu tố quyết định thái độ điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Ngoại khoa, tr. 34-43.
3. Trần Bình Giang (2013), Chấn Thương bụng, Nxb Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.
4. Tôn Thất Bách, Trần Bình Giang, Nguyễn Duy Huề (2005), Phẫu thuật gan mật, Tập 1, Nxb Y học.
5. Swift C and Garner JP (2012) Non-operative management of liver trauma. J R Army Med Corps 158(2): 85-95.
6. Hommes Martijn, Navsaria Pradeep H., Schipper Inger B. et all (2015), "Management of blunt liver trauma in 134 severely injured patients", Injury, 46(5), pp. 837-842.
7. Greta LP (2010) Current management of hepatic trauma. Surg Clin N Am: 775-785.